Najważniejsze miasta — Dalmacja

Ze swoimi 72 tysiącami mieszkańców Zadar, leżący na mierzei, jest największym miastem Dalmacji Północnej. Dawniej jak i dziś kwitnie tu, w największym porcie regionu, handel międzynarodowy, ale w ciągu stuleci punkt ciężkości interesu morskiego przesunął się na turystykę. A jednak stare miasto Zadaru jest na radość wolne od hoteli i klubów urlopowych. Tak historyczne okazałe budowle szeregują się jedna przy drugiej wzdłuż wąskich uliczek, a w wielu grubych murach znajdują się dziś butiki młodych artystów. Najnowszym trendom w Zadarze kontrast czynią relikty bogatej historii miasta: forum rzymskie, słynne katedry i liczne domy mieszkalne najbogatszych rodzin świadczą o sławie i potędze tego miasta.

Nieoczekiwanie spokojnie jest w Šibeniku, jeśli chce się przyłożyć turbulentną historię miasta jako miarę. Od pierwszej wzmianki w roku 1066 miejscowość była regularnie oblegana, walczono o nią i zdobywano ją, bo jej dobre położenie zauważyli nie tylko dzisiejsi turyści. Odpowiednio liczne i wielostronne są wybudowane przez różnych władców świadectwa ich bogactwa i dobrego smaku: pałace i kościoły, bramy miejskie i twierdze, domy mieszkalne i muzea pokazują, co w której epoce uznawano za ważne, i wprawiają odwiedzających w zdumienie jak dawniej. Jakby to nie było dosyć, także przyroda wydaje się chcieć się w Šibeniku puszyć: Park Narodowy Krka, archipelag Kornaty i niemało małych, niezamieszkanych wysp znajdują się w bezpośredniej bliskości miasta i sprawiają, że nawet przekonani mieszczanie stają się przyjaciółmi przyrody.

Żaden odwiedzający nie powinien przegapić starego miasta Splitu. W dawnym pałacu rzymskiego cezara Dioklecjana znajduje się dziś żywy środek miasta Split. Wokół starych budowli świątynnych, w katakumbach cesarskiego domu mieszkalnego i na promenadzie między murem pałacu względnie miasta i Adriatykiem codziennie można podziwiać nowe towary na rynkach. Ani dwadzieścia minut pieszo stąd znajduje się obszar wypoczynkowy miasta, dobrze utrzymane plaże są również w zasięgu spaceru, a regularny ruch promowy kilka razy dziennie przybija do sąsiednich wysp, dalszych miast i do Włoch. Ale zanim ma się poczucie, że z kulturalnej metropolii Split widziało się choćby w zarysie dość, gwarantowanie minie niemało dni!

Według George'a Bernarda — i większości pozostałych odwiedzających — Dubrownik jest „rajem na ziemi”. Łagodny klimat, flora i fauna, serdeczny spokój mieszkańców i różnorodny obraz miasta czynią bardzo trudnym, by nie czuć się tu dobrze. Ponieważ miasto od zawsze pielęgnuje przyjacielskie obchodzenie się z obcymi (Dubrownik chętniej zawierał porozumienia na obustronną korzyść, niż wdawał się w wojenne rozprawy), nie jest zaskakujące, że dziś skupia się na turystyce. Odpowiednio wysokie są tu oczekiwania wobec restauracji, hoteli, muzeów i placówek wolnego czasu i ich standard. Ponadto miasto regularnie oferuje imprezy kulturalne jak festiwale filmowe i noce teatralne — od tego raj mógłby się jeszcze uczyć…