Top 10 zabytków — Dalmacja

Całe miasto w jednym pałacu, cała historia w każdym kamieniu; Pałac Dioklecjana w Splicie jest i tysiąclecia po swoim wybudowaniu sercem miasta Split. Po tym samym marmurze, który już przez sandały starych Rzymian został wygładzony, przechadzają się dziś goście miasta w klapkach i odwiedzają na przykład mauzoleum nienawidzącego chrześcijan Dioklecjana, które dziś służy jako kościół. Pomiędzy tym właścicielki sklepów i handlarki targowe zajmują się swoimi interesami, dzieci próbują zjeść swoje ogromne kule lodów szybciej, niż mogą się rozpuścić, a ludzie biznesu spieszą z jednego terminu na następny. Bo podczas gdy gdzie indziej antyczne pałace są odgraniczone od publiczności i można je zwiedzać tylko za opłatę wstępu, Pałac Dioklecjana faktycznie można przeżyć.

O Starym Mieście Dubrownika można sobie wbrew różnorodnej i długiej historii miasta całkiem łatwo wyrobić przegląd: pierwotne mury miejskie nie tylko są jeszcze wciąż całkowicie zachowane, lecz wolno też chodzić po nich na całej długości 2 km i liczyć dachy usłojone w najróżniejszych odcieniach czerwieni, które czynią uliczki niemal niewidocznymi, albo już zaplanować, który z dziesiątek kościołów, galerii, muzeów i pomników chce się najpierw zwiedzić. Przy czym plany w Dubrowniku i tak wykazują krótki czas przydatności, przecież każdego dnia można zostać zaskoczonym nowym festiwalem sztuki, muzyki albo teatru. Ponieważ tu, w dawnej Ragusie, we wszystkich stuleciach powstawały znaczące dzieła kultury i również wszystkie historyczne „trendy” rozprzestrzeniały się stąd na resztę Chorwacji, człowiek widzi się z tymi periodycznie odbywającymi się uroczystościami w ważnej tradycji. Tak Stare Miasto Dubrownika pozostaje na wieki młode.

Nawet jeśli sami nie mielibyście wyraźnego zainteresowania historią i architekturą, na Placu Jana Pawła II w Trogirze zrozumiecie, dlaczego te tematy tak fascynują innych ludzi: tu stoją mur przy murze niektóre z najważniejszych, najpiękniejszych i najznaczniejszych budowli chorwackiej historii. Zarówno Kościół, jak i okupanci prezentowali się w tym miejscu ludowi ze swojej najbogatszej strony, dawny sąd, wieża zegarowa i kilka kamienic również obrębiają plac. A tylko kilka kroków we wszystkie cztery strony świata znajduje się na półwyspie Trogir dalsze kościoły, twierdze, kolekcje i naturalnie także restauracje i sklepy. Na drodze wodnej wokół starego miasta młodzież chwali się swoimi szybkimi małymi motorówkami i próbuje odwrócić uwagę ludzi na promenadzie od scenerii miasta. A ponieważ im się to nie udaje, próbują jeszcze dziś…

Najdynamiczniejsza plaża świata leży na wyspie Brač w Bolu. A to odnosi się nie tylko do plażowiczów i handlarzy, którzy plażę żwirową każdego dnia zanurzają w rześką, radosną i tylko rzadko cichą atmosferę, lecz faktycznie do samej plaży: przez brakujący stały fundament i ciągłe działanie fal otoczaki trwale zmieniają swoje położenie — a tym samym i kształt mierzei. Raz róg wskazuje trochę na lewo, potem znów na prawo, staje się raz dłuższy, raz szerszy — zjawisko, które nie tylko jest wyjątkowe, lecz także bardzo korzystnie odbija się na dostępności miejsc do leżenia…

W kraju, w którym większość rzek wysycha w krajobrazach bagiennych albo od letniego upału od razu wyparowuje, zbiegło się kilka szczęśliwych okoliczności, które przez utworzenie Parku Narodowego Krka mają być chronione i zachowane dla następnych generacji: nieprzepuszczalne podłoże z tufu zapobiega temu, by woda deszczowa mogła wsiąkać w grunt, stopniowa struktura podłoża nie tylko pozwala powstawać niemałej liczbie wodospadów, lecz wydobywa też naturalne bariery, które napływającą wodę tamują w dwa jeziora. W otoczeniu rzeki rozwinęła się dla regionu równie typowa, jak w skali światowej niepowtarzalna flora i fauna, a w XV wieku także Kościół katolicki odkrył to „piękno przyrody” i wzniósł na wyspie w górnym jeziorze klasztor, który dziś można odwiedzić łodzią.

Gdzie ostro skaliste wyspy wznoszą się z gładkiego jak zwierciadło Adriatyku, tam niedaleko są też przyjaciele żeglarstwa i snorkelingu. Archipelag Kornatów już dawno nie jest wskazówką dla wtajemniczonych wśród najbardziej idyllicznych wycieczek łodzią, ale z powodu wielkości parku wynoszącej 307 kilometrów kwadratowych jest tu jeszcze zadziwiająco spokojnie, a ponieważ wyspy wcześniej czy później zatoną w morzu, nie ma tu ani hoteli, ani innych budowli. Przy przecież 147 wysepkach było dotąd każdemu gościowi łatwo znaleźć prywatną zatokę kąpielową albo doskonałe miejsce na kotwicę. Tylko wybór, gdzie się komu najbardziej podoba, jest trudny. Kto nie chce jej wypatrywać tylko na krótkiej wycieczce, może przenocować na jednym z kempingów i całkiem rano następnego dnia zobaczyć, jak słońce wschodzi nad „tyłem starej” — jedną z wielu wysp, których nazwy świadczą o humorze, fantazji (i ewentualnie samotności) rybaków.

Słynniejszy od miasta jest jego najważniejszy syn: odkrywca i żeglarz Marco Polo urodził się przypuszczalnie tu w roku 1254. Miasto Korčula jest jednak o niemało żywsze: małe ulice i uliczki, ułożone w formie wachlarza, zapraszają do włóczenia się i odprężenia, zainteresowani mogą chętnie zwiedzić też katedrę świętego Marka albo wieżę Zakrjan, zanim wstąpią do jednego z małych rustykalnych, ale porządnych lokali. A jeśli będziecie mieć szczęście być pod koniec maja w Dalmacji, nie przegapcie odtworzonej bitwy morskiej roku 1298! Z prawie autentycznymi łodziami, wielkim nakładem i jeszcze większym zapałem każdego roku na nowo ożywiane jest to historyczne wydarzenie, po którym Marco Polo został wzięty w niewolę i w więzieniu w Genui sporządził swoje słynne relacje z podróży o Chinach.

To, że katedra Sveti Jakov w Šibeniku jeszcze stoi, przeciwstawia się wszelkiemu prawdopodobieństwu. Przecież przy jej trwającej ponad 100 lat budowie wynaleziono technikę dla dachu kopułowego, przy której między płytami kamiennymi nie ma żadnych materiałów łączących. Poza tym ogromna budowla byłaby naturalnie łatwym celem dla ataków w czasie wojen. I nie na końcu przynajmniej 70 obywateli miasta miałoby dobry powód, by mury zaraz po ich wzniesieniu znów zburzyć: bo rzeźby ich twarzy są — karykaturalnie przerysowane — umieszczone jako ozdoba na ścianie zewnętrznej katedry. One podkreślają, że słusznie słynny Dalmatinac mógł nie tylko planować kompleksowe budowle, lecz także wykonywać filigranowe prace rzeźbiarskie. Ponieważ kościół świętego Jakuba jednak do dziś stoi w Šibeniku, można liczyć na to, że będzie to robił jeszcze kilka stuleci. Bo od roku 2000 należy do światowego dziedzictwa kultury UNESCO.

Na wizytę w kanionie Cetiny mogą się zgodzić wszyscy romantycy i awanturnicy: przez w największej części nietkniętą przyrodę płynie rzeka Cetina, która wkopała się głęboko w góry wapienne i stworzyła wąwóz, który skrywa całą wioskę piracką. Przy łożysku rzeki ukształtowała się w ciągu stuleci drobna plaża piaszczysta, a dalej w górze, w górach, niezbadane jaskinie, liczne wodospady — ale i elektrownie, które z rzeką realizują zaopatrzenie całego regionu w prąd. Bo w przeciwieństwie do swojego uroczego otoczenia rzeka Cetina jest przetkana bystrzami, porywa czasem całe głazy skalne ze sobą i jest dla raftingowców miłym wyzwaniem. Kamizelka ratunkowa i kask są obowiązkiem, ale i ze sprzętem ochronnym powstaje dość emocji!

Most prowadzi ze stałego lądu przez port miasta Zadar na wyspę, na której leży stare miasto. Tu przy ogromnych kosztach i nakładzie wzniesiono niemało domów Bożych i budowli reprezentacyjnych, które dziś nie tylko przywabiają odwiedzających z całego świata, lecz są też wykorzystywane na imprezy kulturalne jak wieczory muzyczne w Sveti Donat. Szczególna akustyka kościoła podkreśla umiejętności muzyków w najprzyjemniejszy sposób. Zręczne planowanie miasta zapobiegło w Zadarze temu, by z początkiem urbanizacji zabudować każdy dostępny skrawek ziemi, i tak na wyspie starego miasta jest jeszcze dziś także park, w którym można odpocząć od wielu zwiedzań na terenie o wielkości nawet nie pół kilometra kwadratowego.