Historia — wyspa Brač

Pierwszymi Chorwatami, którzy osiedli na Braču, było plemię Neretlan. Wyparli Rzymian, którzy przedtem wydarli ziemię Grekom i Ilirom. Ale i w epoce kamienia istniało tu już życie ludzkie, które dało wyspie nazwę wywodzącą się od ich słowa oznaczającego „jelenia”. Jak wszędzie, gdzie w Europie były grupy łowców-zbieraczy, także misjonarze nie trzymali się długo z dala, i tak Brač został schrystianizowany przez Franków, dopóki Wenecjanie nie odkryli dużej wyspy dla siebie i nie chcieli i tutaj ustanowić stacji handlowych i wojskowych. Od XI do XV wieku Brač przeżywał fazę nieustannych walk: Węgrzy, Wenecjanie i piraci z Omiša przybywali, odchodzili albo byli wypierani. Tak wśród mieszkających tu na stałe chłopów rozwinęła się kultura bardzo dbająca o samodzielność i prawie nie dziwi, że kilka tysięcy ludzi pod koniec XVIII wieku przeciwstawiło się przeważającej armii austriackiej i w wojnie chłopskiej zażądało większej autonomii. Powstanie wprawdzie stłumiono, ale i c.k. monarchia nie mogła długo utrzymać pożądanej wysepki: Rosjan, Francuzów i Anglików ciągnęło nad Adriatyk i wszyscy oni zatrzymali się na Braču. Włochy przynajmniej zdołały pozostać dość długo, by zakorzenić włoski jako język oficjalny — wielu mieszkańców mówi nim dziś jeszcze biegle. Znowu ludność zbuntowała się przeciw obcym panom i założyła ruch robotniczy i narodowy, który stąd miał objąć również pozostałą Chorwację. Ale tylko tutaj było centrum ruchu partyzanckiego, który w drugiej wojnie światowej zaciekle walczył przeciw wrogowi i uchodzi za prekursora komunistycznej polityki kraju. O tym przypomina pomnik w Bolu, który wzniesiono w 1951 roku na cześć bojowników ruchu oporu. Od tamtych czasów na Brač wkroczył komfort: powszechnej sieci elektrycznej, bieżącej słodkiej wody i asfaltowych dróg wcześniej nie było. Tak i mieszkańcy są dziś znacznie mniej wojowniczy — ale tak samo pewni siebie jak zawsze!