Splitska

Nie bez powodu nazwa miejscowości Splitska przypomina nazwę wielkiej siostry, do której wyglądu miejscowość ta znacząco się przyczyniła. Bo stąd pochodzi promiennie biały wapień, który między innymi został zastosowany przy Pałacu Dioklecjana w Splicie. Wieś obok kiedyś największego obszaru kamieniołomów wyspy jest dziś zamieszkiwana już tylko przez około 200 ludzi, którzy — mierząc wielkością swoich ogrodów — najwyraźniej chętniej poświęcają się rolnictwu niż wydobyciu kamienia. Nic dziwnego — w końcu wydobycie wapienia w czasach rzymskich było wykonywane przez niewolników, a i mimo nowoczesnych maszyn nadal jest krańcowo wyczerpującą, monotonną pracą.

W XIII wieku na dzisiejszym miejscu kościoła parafialnego wzniesiono dom Boży, którego fundament określa rzut dzisiejszej budowli, która w XVI wieku miała jeszcze raz całkiem zmienić swoje oblicze. W nakładochłonnej renowacji kościół został przekształcony zgodnie z ówczesnym gustem czasu. (Na szczęście oszczędzono sobie takich akcji w czasach bauhausu!) I tak jeszcze dziś w nawie wewnętrznej stoi ołtarz renesansowy z miejscowego drewna, a nad nim promienieje wspaniale i pięknie obraz Bassana „Madonna ze świętymi”.

Warowny zamek zamożnej rodziny Carinić nie jest bynajmniej jednym budynkiem, lecz kompleksem trzech domów i jednej wieży obronnej. Podczas gdy inni architekci planowali czworokątne twierdze z po jednym punktem widokowym na każdą stronę świata, tu zdecydowano się zbudować tylko jedną nakładochłonną wieżę — ale z widokiem dookoła — i pogrupować domy wokół niej. By zapewnić jeszcze więcej bezpieczeństwa, z każdego z domów można było przejść do każdego z pozostałych. Tak przy zniszczeniu jednej części zostałyby jeszcze dwa punkty schronienia — a przede wszystkim dalsze zamykane na klucz drzwi, które najpierw musiałyby zostać sforsowane. Ale nie tylko ta finezja architektoniczna jest warta zobaczenia, lecz także zbiór obrazów wewnątrz.