Zabytki — wyspa Brač

Z wysokiego na 778 m szczytu Vidova Gora ogląda się wprawdzie okoliczne wyspy, a przy dobrej widoczności także dalekie wybrzeża, ale do dziś nikt nie ma przeglądu znaczenia tego miejsca dla dawniejszej ludności. Niektórzy twierdzą, że czarownice odprawiały tu przy pełni księżyca swoje seanse i z ziół makii warzyły magiczne napoje. Za tym mówi to, że jaskinie karstowe, które widzi się w kierunku Nerežišća, mają być podobno połączone z czarowniczą zatoką Vicja Luka. Inni wychodzą z tego, że szczyt był świętym miejscem, a znajdujące się tu ruiny przedstawiały kiedyś świątynie bogów Sventovita i Svevida. Jak by nie było: jedyne, co dzisiejszych odwiedzających może jeszcze przestraszyć, to czające się za zakrętami drogi porywy wiatru, które podobać się mogą tylko dobrze przygotowanym lotniarzom. Widok, który może sięgać od Włoch do Hvaru, ale zawsze odsłania spojrzenie na złoty róg, idylliczne pastwiska i stację radarową, zaczarował dotąd każdego — całkiem bez okultystycznej magii!

Najpiękniejszą i najbardziej ekscytującą plażą Braču jest Zlatni rat, który jednak — poza porankiem i wieczorem w słońcu — świeci raczej biało. Jest to żwirowa mierzeja, która z lasu piniowego rozciąga się na morze i z powodu prądów i pływów trwale zmienia swój kształt. Raz czubek wskazuje na lewo, raz na prawo, w niektóre dni plaża jest szersza, potem znów dłuższa. Kto więc próbuje się tu umówić, powinien orientować się raczej po punktach stałych na lądzie niż po linii wybrzeża!

We wnętrzu wyspy, okolona dziko rosnącą przyrodą, znajduje się pustelnia Blaca. Klasztor został pierwotnie założony przez mnichów uciekających przed Turkami, dlatego było bardzo ważne, by kompleks nie był rozpoznawalny od morza. Od początku XX wieku klasztor został przemieniony w obserwatorium i dziś służy ponadto jako muzeum. Tu można prześledzić historię budynku i ojca oraz astronoma Nikoli Miličevicia, po którym w 2005 roku w uznaniu jego studiów nazwano asteroidę.

Gdy w roku 1902 pierwsi dalmatyńscy kamieniarze założyli spółdzielnię, potrzeba dobrze wyszkolonych młodych kamieniarzy wzrosła gwałtownie. Więc zdecydowano się powołać do życia w Pučišća na Braču odpowiednią szkołę. Wizerunek Braczan jako utalentowanych rzemieślników i bliskość do słynnych kamieniołomów marmuru sprawiły, że wybór padł na tę miejscowość. Klesarska škola jest do dziś jedyną szkołą kamieniarską w Chorwacji i może być zwiedzana przez zainteresowanych odwiedzających i kandydatów do nauki.

W ukierunkowanym archeologicznie i etnologicznie muzeum w Škripie opracowywana jest historia zasiedlenia Braču: poczynając od naczyń glinianych i ceramiki starych Greków, przez zbiór narzędzi rybaków i winiarzy, do wybranych dzieł miejscowych rzeźbiarzy i kamieniarzy, za pomocą tych artefaktów można prześledzić przemianę społeczeństwa wyspiarskiego. Muzeum jest ograniczone murem megalitycznym, który obramowuje powierzchnię wielką 0,8 hektara, na której znajdują się też niektóre domy Boże i który pierwotnie chronił osadę iliryjską. Tak większość wystawianych obiektów jest prezentowana niemal na tym miejscu, na którym też zostały znalezione, a kto odwiedzi muzeum, może przy widoku eksponatów zapytać siebie, jakie skarby mogą się ponadto jeszcze znajdować w gruncie.

Siedem kilometrów na zachód od Bolu, 200 m nad Murvicą, leży jaskinia smoka, której ściany są ozdobione reliefami, które opisują życie kapłanów w średniowieczu. Żyli w jaskiniach jak ta i swój wolny czas przepędzali, tworząc rzeźby, w których relacjonują potomności o swojej codzienności, ale i puszczają kreatywność na wolność. Tak jaskinia Zmajeva spilja otrzymała swoją nazwę od imponującego reliefu smoka. By zachować tu skarby kultury jak najdłużej, dostęp jest dozwolony tylko z przewodnikiem i możliwy wyłącznie pieszo.

Dwie zatoki, naturalny port i liczne zabytki jak kasztel rodziny Cerinić i kościół świętej Marii czynią Milnę równie piękną miejscowością na wycieczkę jak i na urlop. Dwie części miejscowości, Zalo i Pantera, błyszczą swoją architekturą barokową, a jeśli wolno wierzyć kuchni plotek, niektóre ryby z kryształowo czystej wody dobrowolnie skaczą na patelnie restauracji portowych — tak dobrą opinię mają tu kucharze.

Pośrodku wyspy tronuje miejscowość Nerežišća na 382 metrach wysokości. Dawną siedzibę administracyjną Wenecjan ożywia dziś już tylko 700 mieszkańców — i regularnie przybywający turyści. Szczególne atrakcje stanowią dwór książęcy, w którym zatrzymywali się już doża, imponująca Sveti Marija ze swoim widocznym z daleka dachem ze spiczastym hełmem i Sveti Petar, zachowany w oryginalnej formie od XIV wieku.

I ten, kto przypadkiem nie jest kamieniarzem, może słyszeć o Pučišća: miejscowość na północnym wybrzeżu Braču jest znana nie tylko z tego, że utrzymuje jedyną, pierwszą i ostatnią szkołę kamieniarską regionu i że jest okolona górami najpiękniejszego marmuru, lecz także z dzieł sztuki, które starzy mistrzowie właśnie z tego materiału stworzyli dla obrazu miasta. Poza tym znajduje się równie doskonałe plaże i liczne oferty sportowe.

Najstarsza miejscowość wyspy sama już jest niemal muzeum historii wyspy i odpowiednio oficjalna wystawa znajduje się także tu, w domu rodziny Radojković. Tu opowiadane jest o epoce, gdy mieszkańcy swoje utrzymanie musieli jeszcze zarabiać jako piraci, aż do dzisiejszych czasów, w których jednakowo turystyka i rolnictwo zabezpieczają prosty dobrobyt 189 mieszkańców.