Hvar

4000 ludzi żyje przez cały rok w Hvarze — a szczyt sezonu trwa prawie równie długo. W lecie wielbicieli słońca i żeglarzy ciągnie do miasta, w zimie łagodnym klimatem cieszą się nie tylko kuracjusze. Tak promenada i plaża mogą łatwo wydawać się przepełnione, ale kto szuka towarzystwa, znajdzie tu na pewno szybko nowych przyjaciół. A kto nie przywiązuje do tego wagi, po prostu „bierze na abordaż” jedną z małych łodzi i daje się zawieźć na jedną z samotnych wysp Pakleni Otoci w okolicy, gdzie najwyżej ma towarzystwo Piętaszka — tak jednak przegapia się artystów ulicznych, stragany z pamiątkami i często bardzo dobre restauracje i bary na starym mieście Hvaru.

Chociaż okolica, w której znajduje się dzisiejszy Hvar, była zasiedlona już w czasach rzymskich i greckich, a Ilirowie zbudowali tu imponujący gród oporu, miejscowość nabrała znaczenia dopiero w roku 1278 z mianowaniem na biskupstwo. Do 1571 Hvar korzystał ze zwyczajowego boomu budowlanego Wenecjan: wzniesiono twierdzę i mury miejskie oraz kilka kamienic, a liczne rodziny wieśniacze okolicznych gospodarstw ciągnęły do powstającej metropolii. Ale po niszczącym zwycięstwie Turków wszystko leżało w gruzach. Jako jedna z niewielu budowli katedra przetrwała ataki — przynajmniej do 1612 — połowicznie nieuszkodzona — co ucieszyło nie tylko chrześcijan, lecz także miłośników kultury miejscowości, jest przecież ten dom Boży już od XIV wieku również teatrem miasta. Dzieła Hektorovicia i Lucicia miały tu swoje premiery. Po fazie panowania francuskiego ludność przeszła do tego, by przyjmować obcych zamiast dawać się im zdobywać: turystyka wkroczyła do Hvaru.

Twierdza hiszpańska została — inaczej niż nazwa daje przypuszczać — w roku 1557 wzniesiona przez Wenecjan, sami Hiszpanie uczestniczyli w budowie tylko jako tania siła robocza. Jakby nie należało dzisiejszego muzeum amfor całkiem obrabować z jego dawnego znaczenia, jeszcze dziś na tarasie dachowym stoją działa skierowane na morze. Między 8 a 24 w lecie i w zimie od 9 do 18 można za wstęp około 2 euro zażywać widoku na stare miasto, mur miejski i szczodrze zarośnięty krajobraz na zboczach cytadeli.

Między starym miastem i twierdzą hiszpańską leży opactwo benedyktynek na zboczu między kaktusami, oleandrem i drzewami karobowymi. Tu zakonnice znajdowały wiele czasu, by obok modlitwy i pracy w ogrodzie poświęcić się też hafciarstwu. Z nitek agawy wyrabiały koronkowe serwetki i doskonaliły sztukę coraz bardziej fantazyjnych motywów i bardziej skomplikowanych form. Szczególnie piękne egzemplarze są dziś wystawiane w klasztorze, bezpośrednio obok zbioru obrazów i ikon Lucića.

Największy plac Dalmacji leży w Hvarze. Gdzie dawniej jedna armia za drugą przechodziła po promiennych płytach marmurowych, siedzą teraz bywalcy kawiarni w słońcu i zażywają godnych polecenia chorwackich wypieków. W środku stoi obowiązkowa fontanna — ale znacznie ciekawsze jest obserwować ludzi. Tu idzie się, by widzieć i być widzianym.

Katedra Hvaru została wzniesiona w stylu renesansowym wokół resztek gotyckiego kościoła klasztornego. W XVII wieku benedyktyni i szczodre rodziny dodali ołtarze barokowe — z pierwotnego kościółka wiejskiego zostało tylko to, co dziś odbiera się jako nawę środkową, i Madonna z XIII wieku. Dzwonnica kościoła świętego Szczepana i jego przestrzeń chórowa uważane są za wzorcowe przykłady szczególnie estetycznej architektury — przyćmiewają one poza tym raczej ciemno utrzymaną budowlę. Sv. Stjepan możecie zwiedzać codziennie od 9 do 12 i od 17 do 19. Poza godzinami otwarcia odbywają się też regularnie koncerty klasyczne.

Gdy wyspa została zajęta, a wrogowie dostatecznie daleko odparci, Wenecjanie nie wiedzieli już, gdzie ze swoimi galerami wojennymi. Więc wznieśli między 1579 i 1611 rokiem Arsenał przy placu głównym. Później książę Semitecolo zainicjował, by dobudowano jeszcze jedno piętro, i od tej pory Hvar był siedzibą pierwszego komunalnego teatru Europy. Po częstym użytkowaniu i prawie równie licznych renowacjach siedzi się dziś w lożach z XVIII wieku, ale nie przygląda się już aktorom przy pracy, lecz nowoczesnym obrazom międzynarodowych artystów. Arsenał jest otwarty codziennie od 9 do 13 i od 17 do 23.