Zabytki — wyspy Brijuni

Zanim Paul Kupelwieser przybył na Brijuni, kazał w Witkowicach wykonać wieże widokowe w filigranowej konstrukcji stalowej. Te ustawił na najpiękniejszych miejscach parku narodowego, tak i na pagórku Saluga, z którego, dzięki szczodrym schodom kręconym i zadaszonej platformie, ma się jeszcze piękniejszy widok na krajobraz, niż miałoby się i tak. Podczas gdy wieże dawniej wznosiły się nad kulisą, dziś są — dzięki swobodnemu rozwojowi przyrody — najczęściej na tej samej wysokości co wierzchołki drzew. Powód więcej, by wspiąć się po stopniach i pozwolić wzrokowi błądzić.

Miejsce pochówku rodziny Kupelwieser zostało pierwotnie zaprojektowane jako grobowiec właściciela wyspy i jego żony, ale dziś leżą tu tylko kości matki i jej syna. W ukończonym w 1917 roku budynku znaleźli swój ostatni spoczynek Maria Kupelwieser, żona słynnego Austriaka, jak również Karl, który chciał dokończyć dzieło życia swojego ojca. Ten zastrzelił się zaledwie kilka lat po śmierci swojej matki i kilku błędnych decyzjach finansowych w roku 1919. Sam Paul Kupelwieser zmarł w Wiedniu, mieście, które było mu po wyspie Brijuni drugą najukochańszą ojczyzną, i tam też został pochowany.

Badacz i bakteriolog Robert Koch, który wyspę Brijuni kiedyś uwolnił od malarii, nadal pozostanie niezapomniany. O to dba nie najmniej przecudnie wykonany relief marmurowy, który przedstawia popiersie uczonego i dziewczynę zdobiącą go girlandą kwiatów. Inskrypcja mówi: „Wielkiemu badaczowi, wyzwolicielowi wyspy od malarii. Dr Robert Koch 1900-1901” i została wykonana przez Austriaka Engelharta.

Burzliwa i wzruszająca historia wyspy Brijuni jest i w wystawach kulturalnych nadal wszechobecna. Tak na wyspie znajduje się nie tylko zbiór archeologiczny, który objaśnia geomorfologię wysepki, lecz także pamiątki po Austriakach i naturalnie po Ticie, prawdopodobnie najsłynniejszym mieszkańcu. Ponadto w muzeum przyrodniczym można poinformować się o charakterystycznej florze i faunie i za pomocą kopii typowych dla kraju fresków i inskrypcji nauczyć się czegoś o antycznej i średniowiecznej historii dzisiejszego parku narodowego.

Nawet jeśli dziś w Parku Narodowym Brijuni zaledwie jeszcze wznoszone są nowe budynki, a stare budowle powoli znów ustępują miejsca przyrodzie, i zwiedzania ruin pozostają imponujące. Rozłożone po wyspie można znaleźć na przykład kościół świętej Marii, zamek na pagórku i stare castrum. Obok tych „oficjalnych” budowli także prywatny dom mieszkalny jednej rzymskiej rodziny jest stosownie do okoliczności jeszcze dobrze zachowany, a znający się obserwatorzy będą mogli już po rozłożeniu resztek murów i kolumn wnioskować o życiu w czasach antycznych. Ta willa znajduje się jeszcze dziś w zatoce Verige.