Wybrane wyspy — Park Narodowy Kornaten

Główna wyspa Kornatów mierzy wprawdzie dumne 25 kilometrów w długości, jest jednak w swoim najbardziej imponującym miejscu wciąż tylko 2,4 kilometra „szczupła”. Z 237 metrami znajduje się na niej także najwyższe wzniesienie parku przyrody i dalej również większość zabytków. Byłaby to np. wieża Tureta, która w pobliżu małej osady Polje Tarac została kiedyś wzniesiona jako wieża strażnicza. Wieżyczka o wymiarach 10,4 x 5,5 m wydaje się zlewać z warstwowymi płytami skalnymi, tak typowymi właśnie dla południowo-wschodniej części Kornatu. Tutaj, na najdalszym końcu, półwysep ciągnie się na ponad siedem kilometrów w morze, chwilami opada tak nisko, że tylko 200–300 metrów wyrasta z morza jako przesmyk, ale na jego końcu stoi wysoki na 109 metrów Opat, stożkowa góra w formie „głowy abbata”. Tutaj szczególnie efektownie można rozpoznać zjawisko warstwowych i osadzonych przez wiatr warstw skalnych. Poza tym na wyspie znajdują się dalsze wzniesienia, z których ma się cudowny widok na cały park przyrody — i na wyspy poza nim — a także na ostatnie małe osady, które częściowo jednak są zamieszkane tylko sezonowo: w Vrulje stoi jeszcze 65 domów, w sąsiednich zatokach z wsiami Lučica i Kravljačica stoi ich w sumie mniej niż 50. Mieszkańcy jak dawniej obrabiają swoje pola, poświęcają się hodowli owiec albo wypływają na morze na połów. Ale złowione ryby są przeznaczone wyłącznie na własne spożycie, jako że z powodu surowych przepisów parku narodowego nie mogą być przedmiotem handlu. Ale gdy już raz jest się gościem, może wolno też trochę spróbować …

Na tej sąsiedniej wyspie Kornatu można podziwiać imponujący klif w bliskości zatoki Telašćica, która ku morskiej stronie wyspy przyjmuje statki latarnią morską. Tu znajduje się też mierzeja Dugi otok, obok której leży Taljurić, wielka 70 x 50 metrów, kolista i tylko 1-2 metry wysoka rafa, która przy falowaniu wciąż jest zalewana falami i potem znów się wynurza. Jak pierścień, względnie talerz („tajer”) wydawała się miejscowym, tak że nazwali po niej całą zatokę.

Na tę malowniczą wysepkę niestety wolno wstąpić tylko ze specjalnym pozwoleniem i pod nadzorem — a i wtedy tylko, jeśli przypadkiem macie zlecenie naukowe w torbie plażowej. Bo by przynajmniej mały obszar parku narodowego pozostał nietknięty przez ludzi, w odstępie jednej mili morskiej wokół wyspy ustanowiono „obszar no-go”. Tu wegetacja ma pozostać całkiem pozostawiona sobie samej i tym z jednej strony być pożyteczna dla klimatu szerszej okolicy, a i źródłem dla najnowszych badań biologicznych i geologicznych. Ale dajcie się pocieszyć: i resztka Kornatów jest tak zapierającego dech piękna — tak że to, co tu przegapiacie, może nawet byłoby za wiele dobrego!

Na wyspie Piskera, która swoją nazwę przypuszczalnie ma od łacińskiego słowa na „sadzawkę rybną”, znajduje się dziś — w połowie tu, w połowie na sąsiedniej wyspie Panitula — port jachtowy Kornatów. Tu jest w międzyczasie całkiem spokojnie, ale pierwotnie na tym miejscu stała jedna z najważniejszych miejscowości Kornatów — średniowieczna wioska rybacka ze składem ryb i przetwórstwem ryb. Około 50 domów prawdopodobnie tu stało, a i w roku 1824, z którego istnieją dokumenty pisane, było ich bądź co bądź jeszcze 13. Dziś wyspa jest prawie jakby wymarła — pomijając wszechobecną i absolutnie pogodną przyrodę, oczywiście! Zachowało się jeszcze tylko pięć domów i kościół z roku 1560, który mierzy tylko urocze 8 x 14,8 metra i został kiedyś wzniesiony dla rybaków miejscowości.